Home / Kiến Thức Về Motor Điện / Motor Điện – Nguyên Lý – Cấu Tạo Và Cách Vận Hành File PDF

Motor Điện – Nguyên Lý – Cấu Tạo Và Cách Vận Hành File PDF

Máy điện không đồng bộ (KĐB) là máy điện xoay chiều, làm việc theo nguyên lý cảm ứng điện từ, có tốc độ của rotor n khác với tốc độ từ trường quay trong máy n1. Máy điện không đồng bộ có thể làm việc ở hai chế độ : Động cơ và Máy phát.

Máy phát điện KĐB ít dùng vì có đặc tính làm việc không tốt, nên chủ yếu là xét động cơ. Động cơ KĐB được sử dụng nhiều trong sản xuất và trong sinh hoạt vì chế tạo đơn giản, giá thành rẽ, độ tin cậy cao, vận hành đơn giản, hiệu suất cao và gần như không bảo trì.

Do kỹ thuật điện tử phát triển, nên động cơ KĐB đã đáp ứng được yêu cầu điều chỉnh tốc độ vì vậy động cơ càng sử dụng rộng rãi hơn. Dãy công suất của nó rất rộng từ vài watt đến hàng ngàn kilowatt. Hầu hết là động cơ ba pha, có một số động cơ công suất nhỏ là một pha.


1. CẤU TẠO MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ

Máy điện không đồng bộ (KĐB) gồm hai bộ phận chủ yếu là stator và rotor, ngoài ra còn có vỏ máy, nắp máy và trục máy.
Trục làm bằng thép, trên đó gắn rotor, ổ bi và phía cuối trục có gắn một quạt gió để làm mát máy dọc trục.

1. Lõi thép stato
2. Dây quấn stato
7. Nắp máy
4. Ổ bi
5. Trục máy
6. Hộp dầu cực
7. Lõi thép rôto
8. Thân máy
9. Quạt gió làm mát
10. Hộp quạt

1.1. Stator (phần tĨnh)

Stator gồm hai bộ phận chính là lõi thép và dây quấn, ngoài ra còn có vỏ máy và nắp máy
Lõi thép stator có dạng hình trụ, từ các lá thép kỹ thuật điện, có dập rãnh bên trong, ghép lại tạo thành các rãnh theo hướng trục. Lõi thép được ép vào trong vỏ máy


Dây quấn stator thường được làm bằng dây đồng có bọc cách điện và đặt trong các rãnh của lõi thép. Dòng điện xoay chiều ba pha chạy trong dây quấn ba pha stator sẽ tạo nên từ trường quay.
Vỏ máy gồm có thân và nắp, thường làm bằng gang

1.2. Rotor (phần quay)

Rotor là phần quay gồm lõi thép, dây quấn và trục máy
Lõi thép rotor gồm các lá thép kỹ thuật điện được lấy từ phần bên trong của lõi thép stator ghép lại, mặt ngoài dập rãnh để đặt dây quấn, ở giữa có dập lỗ để lắp trục.
Trục của máy điện không đồng bộ làm bằng thép, trên đó gắn lõi thép rôto.
Dây quấn rotor của máy điện không đồng bộ có hai kiểu : rotor ngắn mạch còn gọi là rotor lồng sóc và rotor dây quấn.

Rotor lồng sóc: gồm các thanh đồng hoặc thanh nhôm đặt trong rãnh và bị ngắn mạch bởi hai vành ngắn mạch ở hai đầu. Với đồng cơ nhỏ, dây quấn rotor được đúc nguyên khối gồm thanh dẫn, vành ngắn mạch, cánh tản nhiệt và cánh quạt làm mát. Các động cơ công suất trên 100kW thanh dẫn làm bằng đồng được đặt vào các rãnh rotor và gắn chặt vào vành ngắn mạch.

Rotor dây quấn: được quấn dây giống như dây quấn ba pha stator và có cùng số cực từ như dây quấn stator.
Dây quấn kiểu nầy luôn luôn đấu sao (Y) và có ba đầu ra đấu vào ba vành trượt, gắn vào trục quay của rotor và cách điện với trục.

Ba chổi than cố định và luôn tỳ trên vành trượt nầy để dẫn điện vào một biến trở cũng nối sao nằm ngoài động cơ để khởi động hoặc điều chỉnh tốc độ

2. NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ

Khi dòng điện ba pha trong dây quấn stato → trong khe hở không khí xuất hiện từ trường quay với tốc độ n1 = 60f1 / p. Từ trường nầy quét qua dây quấn nhiều pha tự ngắn mạch đặt trên lõi sắt rôto, làm cảm ứng trong dây quấn rôto các sđđ E2. Do rôto kín mạch nên trong dây quấn có dòng điện I2. Từ thông do dòng điện I2 hợp với từ thông của stato tạo thành từ thông tổng ở khe hở. Dòng điện trong dây quấn rôto tác dụng với từ thông khe hở sinh ra mômen.

Tác dụng đó có quan hệ mật thiết với tốc độ quay n của rôto.
Trong những phạm vi tốc độ khác nhau thì chế độ làm việc của máy cũng khác nhau. Sau đây ta sẽ nghiên cứu tác dụng của chúng trong ba phạm vi tốc độ.

Hệ số trượt s của máy

 

Các trường hợp hệ số trượt: n = n1 → s = 0
n = 0 → s = 1
n > n1 → s < 0
n < 0 → s > 1 (rôto quay ngược chiều từ trường quay)

2.1. Roto quay cùng chiều từ trường quay, tốc độ n < n1 (0 < s < 1)


Giả thiết về chiều quay n1 của từ trường khe hở F và của rôto n như hình bên.
Theo qui tắc bàn tay phải, xác định được chiều sđđ E2 và I2;
Theo qui tắc bàn tay trái, xác định được lực Fđt và mômen M.
Ta thấy F cùng chiều quay của rôto, điện năng đưa tới stato, thông qua từ trường đã biến đổi thành cơ năng trên trục làm quay rôto theo chiều từ trường quay n1 → máy làm việc ở chế độ động cơ.

2.2. Roto quay cùng chiều từ trường quay, tốc độ n > n1 (s < 0)

Dùng động cơ sơ cấp quay rôto của máy điện không đồng bộ vượt tốc độ đồng bộ n > n1.
Chiều của từ trường quay quét qua dây quấn rôto ngược lại, sđđ và dòng điện trong dây quấn rôto đổi chiều nên mômen M ngược chiều của n1, nghĩa là ngược chiều của rôto, nên đó là mômen hãm.

Máy đã biến cơ năng tác dụng lên trục động cơ điện, do động cơ sơ cấp kéo thành điện năng cung cấp cho lưới điện, nghĩa là máy điện làm việc ở chế độ máy phát điện


2.3. Roto quay ngược chiều từ trường quay, tốc độ n < 0 (s > 1)

Vì nguyên nhân nào đó mà rôto của máy điện quay ngược chiều từ trường quay, lúc này chiều sđđ, dòng điện và mômen giống như ở chế độ động cơ điện. Vì mômen sinh ra ngược chiều quay với rôto nên có tác dụng hãm rôto lại.

Trong trường hợp này, máy vừa lấy điện năng ở lưới điện vào, vừa lấy cơ năng từ động cơ sơ cấp.
Chế độ làm việc như vậy gọi là chế độ hãm điện từ.

3. PHÂN LOẠI MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ

3.1. Phân theo kết cấu vỏ máy.

+ Kiểu kín
+ Kiểu bảo vệ
+ Kiểu hở

3.2. Phân theo số pha.

+ Một pha
+ Hai pha
+ Ba pha

3.3. Phân theo kiểu dây quấn rôto.

+ Máy điện không đồng bộ rôto lồng sóc.
+ Máy điện không đồng bộ rôto dây quấn.

4. CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐỊNH MỨC MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ

Các trị số định mức do nhà máy thiết kế, chế tạo qui định và được ghi trên nhãn máy. Vì máy điện không đồng bộ chủ yếu dùng làm động cơ điện nên trên nhãn máy ghi các trị số định mức của động cơ như sau :
1. Công suất định mức Pđm(kW,W)
2. Điện áp định mức Uđm (V).
3. Dòng điện định mức Iđm (A).
4. Tốc độ quay định mức nđm (vòng/phút).
5. Hiệu suất định mức ηđm %.
6. Hệ số công suất định mức cosđm .

Đối với động cơ điện không đồng bộ, công suất định mức là công suất trên đầu trục động cơ. Còn động cơ ba pha, điện áp và dòng điện ghi trên nhãn máy là điện áp và dòng điện dây tương ứng với cách đấu hình sao (Y) hay đấu hình tam giác (Δ).

Từ các trị số định mức ghi trên nhãn, ta có thể tính được:

TẢI VỀ

Các bạn có thể tải về file PDF đầy đủ tại đây

Xem thêm tại: 6 Phần Mềm Thiết Kế Mạch Điện Công Nghiệp Đơn Giản Mà Hiệu Quả

Motor Điện – Nguyên Lý – Cấu Tạo Và Cách Vận Hành File PDF
Rate this post

Check Also

Hướng Dẫn Chi Tiết Về Mạch Đảo Chiều Của Động Cơ 3 Pha

Động cơ motor điện đang chạy ổn định, bỗng một ngày nó xảy ra lỗi …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *